Duurzaamheid

De informatiebehoefte wordt onder meer beïnvloed door Europese en Nederlandse regels rond duurzaamheidsrapportage, productprestaties, ecodesign, digitale productpaspoorten en de milieuprestatie van bouwwerken.

Afhankelijk van je organisatie, product of project kun je te maken krijgen met:

• CSRD en de Europese rapportagestandaarden voor duurzaamheidsinformatie;
• de Construction Products Regulation (CPR) voor bouwproducten;
• de Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR);
• het Europese Digitaal Productpaspoort (DPP);
• de Milieuprestatie Gebouwen (MPG) en de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken.

De precieze verplichtingen, reikwijdte en invoeringsmomenten van regelgeving verschillen en worden deels nog verder uitgewerkt. Controleer daarom altijd welke eisen op jouw organisatie en productgroep van toepassing zijn.

De CSRD verplicht organisaties die binnen de reikwijdte vallen om volgens Europese standaarden te rapporteren over duurzaamheid. De regels en de groep organisaties die rechtstreeks onder de verplichting vallen zijn in ontwikkeling. Ook als jouw organisatie niet rapportageplichtig is, kun je vragen krijgen van klanten, financiers of andere ketenpartners om duurzaamheidsinformatie aan te leveren. Eenduidige data helpt om die informatie sneller en betrouwbaarder te delen. Zo voorkom je dat je dezelfde gegevens steeds opnieuw moet verzamelen.

Niet direct. Het Europese kader voor digitale productpaspoorten is vastgesteld, maar de concrete informatie-eisen en invoeringsmomenten worden per productgroep verder uitgewerkt. Ook de nieuwe CPR bevat een kader voor een digitaal productpaspoortsysteem voor bouwproducten.

Jouw organisatie kan zich wel alvast voorbereiden door productinformatie gestructureerd vast te leggen, duidelijke bronhouders aan te wijzen en gegevens digitaal herbruikbaar te maken.

Een LCA, of levenscyclusanalyse, berekent de milieu-impact van een product of proces over verschillende fasen van de levenscyclus. Een EPD is een gestandaardiseerde milieuverklaring waarin resultaten van zo’n analyse worden gepubliceerd.

De MKI drukt verschillende milieueffecten uit in één geldwaarde. De MPG gebruikt milieudata van toegepaste producten om de milieuprestatie van een gebouw per vierkante meter en per jaar weer te geven.

De begrippen hangen dus met elkaar samen, maar beschrijven elk een ander onderdeel van de milieuprestatie.

Meestal niet. Wetgeving en toepassingen stellen verschillende vragen en gebruiken soms andere definities, detailniveaus of berekeningsmethoden. Een goede basisdataset kun je wel voor meerdere doelen gebruiken, mits duidelijk is wat de bron, versie, eenheid, methode en geldigheid van ieder gegeven is.

Begin niet bij alle mogelijke datavelden, maar bij een concrete vraag of processtap:

• Welke keuze, berekening of rapportage wil je ondersteunen?
• Wie levert de oorspronkelijke data?
• Wie gebruikt de informatie en in welk systeem?
• Welk detailniveau en welke actualiteit zijn nodig?
• Welke standaard of uitwisselafspraak past daarbij?

Met een afgebakende use case kom je erachter welke data echt nodig is. Zo voorkom je een groot dataproject zonder direct resultaat.

De organisatie die een gegeven opstelt of beheert, is verantwoordelijk voor de kwaliteit en actualiteit van die brondata. Bij productgebonden informatie is dat vaak de fabrikant, maar andere partijen kunnen verantwoordelijk zijn voor project-, plaatsings-, gebruiks- of onderhoudsgegevens.

Lever je data aan of gebruik je gegevens van een andere partij? Zorg er dan voor dat de betekenis, bron, versie en context behouden blijven. Daarnaast zijn duidelijke afspraken over gebruiksrechten, beveiliging en toegang onmisbaar.

Leg vast wie bronhouder is, wanneer een gegeven is vastgesteld, welke methode is gebruikt en voor welke versie of periode het geldt. Koppel waar mogelijk bewijsstukken en verklaringen aan het gegeven en voorkom dat losse kopieën zonder bron- of versie-informatie door de keten gaan.

Leg gegevens zo veel mogelijk één keer vast bij de bron en maak ze daarna digitaal herbruikbaar. Gebruik vaste identificaties, definities en gegevensstructuren, zodat systemen informatie automatisch kunnen overnemen.

Zo voorkom je niet iedere controle of aanvulling, maar wel dat dezelfde gegevens bij iedere overdracht opnieuw worden overgetypt, geïnterpreteerd of omgezet.

Dat hangt af van het type data en het proces. Productkenmerken kunnen onderdeel zijn van een gestandaardiseerd productbericht. Uitgebreide milieudata kan via een API worden ontsloten. Documenten en bewijsstukken kunnen worden gekoppeld of meegeleverd, terwijl traceerbaarheidsinformatie gedurende de levenscyclus via een digitale identificatie toegankelijk kan blijven.

Een technisch formaat alleen is niet voldoende. Maak ook afspraken over de betekenis, bron, rollen en kwaliteit van de gegevens. Zo voorkom je misverstanden en blijft duurzaamheidsdata betrouwbaar uitwisselbaar.

Een berekening of rapportage is alleen betrouwbaar als de onderliggende data klopt. Onvolledige productidentificatie, verkeerde eenheden, verouderde versies of ontbrekende broninformatie kunnen tot onjuiste vergelijkingen en keuzes leiden.

Datakwaliteit vraagt daarom om duidelijke definities, validaties, versiebeheer en verantwoordelijkheden – niet alleen om meer gegevens.

Traceerbaarheid maakt zichtbaar bij welke bron informatie hoort, welk product of exemplaar is toegepast, waar het zich bevindt en welke gebeurtenissen tijdens de levenscyclus hebben plaatsgevonden.

Dat helpt je bij onderhoud, terugroepacties, hergebruik en de onderbouwing van milieu- en circulariteitsclaims. Duurzaamheidsdata en traceerbaarheid vullen elkaar dus aan, maar zijn niet hetzelfde.

Circulair bouwen vraagt inzicht in wat een product of materiaal is, hoe het is toegepast, in welke staat het verkeert en welke mogelijkheden er zijn voor demontage, hergebruik of recycling.

Leg deze informatie daarom gestructureerd vast en houd haar gedurende de hele levenscyclus beschikbaar. Zo kun je de gegevens later opnieuw gebruiken bij onderhoud, renovatie en het oogsten van materialmen voor hergebruik of recycling.

Welke oplossing passend is, hangt af van de informatievraag. De belangrijkste bouwstenen vullen elkaar aan:

Aanvulling uit het complete AVH-document:

Werk je aan duurzamer bouwen, maar weet je niet waar je moet beginnen? Of wil je voldoen aan nieuwe informatie-eisen? Dan helpt een Ketenkompas je om de juiste keuzes te maken.

Voor het thema duurzaamheid ontwikkelt Ketenstandaard op jouw verzoek een Ketenkompas. Het brengt in kaart waar jouw organisatie nu staat, welk duurzaamheidsdoel of welke verplichting speelt en welke informatie, standaarden en afspraken je daarvoor nodig hebt. Zo krijg je inzicht in een logische volgende stap.

Een Ketenkompas kan bijvoorbeeld richting geven bij het uitwisselen van milieudata, de voorbereiding op een digitaal productpaspoort, het vergelijken van duurzamere producten en het beschikbaar houden van informatie voor hergebruik. Ook helpt het je de juiste producten, toepassingen en implementatiepartners te vinden.

Nee. Ketenstandaard is geen rekeninstituut, certificerende instantie of milieudatabase. We ontwikkelen en beheren afspraken waarmee je duurzaamheidsdata eenduidig kunt vastleggen en uitwisselen.

Voor officiële milieuprestatieberekeningen, gevalideerde milieudata en productverklaringen gelden de daarvoor aangewezen methoden, databronnen en instanties, zoals de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken en de Nationale Milieudatabase.

In de meeste gevallen niet. Ketenstandaard ontwikkelt en beheert standaarden, specificaties, sjablonen en afspraken. Softwareleveranciers, datapools en implementatiepartners bouwen daarop de toepassingen en koppelingen.

Daardoor kunnen organisaties blijven werken met verschillende softwaresystemen, terwijl gegevens toch op een herkenbare en uitwisselbare manier worden vastgelegd.

Begin met een concreet doel of vraagstuk. Welke keuze, berekening, rapportage of verplichting wil je ondersteunen? Bepaal dan welke informatie daarvoor nodig, wie dat aanlevert en gebruikt, in welke systemen die wordt verwerkt en welke afspraken nodig zijn.

Een Ketenkompas helpt je om de route te bepalen naar passende data, standaarden, toepassingen, implementatiepartners en vervolgstappen.

Begin bij voorkeur met één afgebakende toepassing en een beperkt aantal ketenpartners. Zo kun je toetsen of de data bruikbaar, betrouwbaar en uitwisselbaar is voordat je verder opschaalt.

Wil je een standaard implementeren, meedenken over de ontwikkeling of een praktijkvraag bespreken? Neem dan contact op met Ketenstandaard via duurzaam@ketenstandaard.nl.

Ontwikkelingen rond wetgeving, datastandaarden en digitale productpaspoorten volgen elkaar snel op. Meld je aan voor de nieuwsbrief van Ketenstandaard, volg de organisatie op LinkedIn en raadpleeg de actuele themapagina’s, documentatie en nieuwsberichten.