De kwaliteit van bouwprojecten verhoogt wanneer architecten bij hun ontwerpkeuzes al kunnen beschikken over de juiste productgegevens. Voor een goed eindresultaat is het van belang dat die gegevens betrouwbaar, vergelijkbaar en herleidbaar zijn. De informatie is vaak wel beschikbaar, maar niet altijd in de vorm waarin architecten, ontwerpers en specificatiedeskundigen deze nodig hebben. Ketenstandaard faciliteert dit proces door gegevens voor de hele keten toegankelijk te maken via standaarden als STABU, SfB en FPS.
Onlangs organiseerde Ketenstandaard een bijeenkomst voor specificatiedeskundigen en fabrikanten. Er ontspon zich een boeiende discussie tussen twee jonge professionals over de vraag hoe het specificeren en het aanleveren van productinformatie beter op elkaar kan aansluiten. Om dit belangrijke onderwerp verder uit te diepen, gingen Marit de Groot, specificatiedeskundige bij VDNDP en Lotte Scheffer, accountmanager bij Schneider Electric, verder met elkaar in gesprek op het VDNDP kantoor in Zaandam. De Groot en Scheffer verkennen wat er nodig is voor een optimale informatieoverdracht tussen architecten en fabrikanten.
Het ontwerp van een architect zo goed mogelijk vertalen
De Groot startte na haar studie in Delft als bouwkundige en heeft zich daarna gespecialiseerd als specificatiedeskundige. “VDNDP is een bijzonder architectenbureau. Waar een architect of bureau vanuit niets een ontwerp creëert, ligt de kracht van VDNDP in het verder brengen en realiseerbaar maken van dat ontwerp. Wij focussen op integraliteit bij ontwerpen, engineeren en specificeren. Specificeren helpt om gedurende het hele ontwerpproces de keuzes vast te leggen. Zo blijft het ontwerp gewaarborgd, weten aannemers en onderaannemers waar ze aan toe zijn en houdt de opdrachtgever grip op het eindresultaat. Specificeren kan in verschillende vormen en met verschillende structuren, waaronder met SfB en STABU 2.”
Het belang van optimale informatieoverdracht
In het ontwerpproces is het van belang dat telkens de juiste informatie beschikbaar is om van grof naar fijn te kunnen werken. Bij specificeren kan het probleem ontstaan dat de informatie van de fabrikant te algemeen, te commercieel, technisch onduidelijk of onderling lastig vergelijkbaar is. Een goede specificatie vereist betrouwbare informatie, die ook nog eens actueel en vergelijkbaar is. Fabrikanten zijn een belangrijke bron van deze informatie. Het is deels aan de fabrikant om te zorgen dat de juiste informatie te vinden is via de STABU database, iets wat gebeurt via Fabrikant Product Specificaties (FPS). Een fabrikant als Schneider Electric maakt tientallen producten via een FPS vindbaar voor iedereen die iets zou willen specificeren.
Productgegevens goed verwerken in het ontwerp
Scheffer specialiseerde zich via haar studie in netwerk-theorie. Vanuit Schneider Electric is ze verantwoordelijk voor een aantal grote adviesbureaus in Nederland die ze voorziet van de technische informatie voor hun vraagstukken. “Wij werken graag samen om projecten succesvol en toekomstbestendig te maken zodat bouwend Nederland er tot ver in de toekomst de vruchten van kan plukken. In 2050 zal de helft van de bestaande gebouwen nog steeds in gebruik zijn. Dat maakt het extra belangrijk de advieswereld van de juiste technische informatie te voorzien. Ik zorg dat adviseurs goed weten welke oplossingen onze producten bieden. Microgrid is nu een hot topic vanwege netcongestie. Wie een nieuw pand wil neerzetten, stuit vaak op een energietekort. Om te vermijden dat een ontwerp in een laat stadium helemaal aangepast moet worden, willen we ontwerpers in een zo vroeg mogelijk stadium op de hoogte brengen van onze oplossingen.”
Van FPS tot totaaloplossing
Schneider Electric heeft voor een groot aantal producten een FPS gemaakt. Daarom worden deze producten goed gevonden en veel voorgeschreven via STABU bestekken en technische omschrijvingen die op basis van STABU worden gemaakt. Scheffer: “Als iemand een vraag heeft over zo’n product, dan hoort daar vaak een bredere oplossing bij. Juist bij technische systemen gaat het niet om één los product, maar om de samenhang tussen producten en functionaliteiten ervan. Als die samenhang duidelijk zichtbaar is, dan kunnen ontwerpers en specificatiedeskundigen beter beoordelen welke oplossing het beste past bij de gevraagde prestatie. Een totaaloplossing maakt echt het verschil tijdens de hele levensduur van het gebouw. Voor het waarborgen van de functionaliteiten is het uiterst belangrijk de onderlinge verbanden te kunnen voorschrijven.”
Vrij kunnen specificeren met de juiste informatie
KIS (Ketenstandaard Integrale Specificatiestructuur) helpt om informatie over functionele oplossingen in een vroeg stadium van een ontwerpproces toegankelijk te maken. Deze structuur verbindt bestaande informatiestandaarden als STABU, ETIM en de SfB-classificatie met elkaar. Informatie bestaat dan niet meer uit losse documenten of productkenmerken, maar uit met elkaar verbonden gegevens: van functies naar prestaties, van prestaties naar productoplossingen en van productoplossingen naar specifieke producten en fabrikanten. Dit is een manier om de informatie te borgen, niet alleen tijdens de ontwerp en realisatie, maar zeker ook bij de beheer- en onderhoudsfase. Specificatiedeskundigen kunnen zo vrijer zijn bij de presentatie van de specificaties, terwijl die wel zoveel mogelijk de juiste informatie bevatten.
Data makkelijk koppelen aan BIM model
Meer vrijheid bij het specificeren sluit goed aan bij de werkwijze van De Groot en haar collega’s. “Wij kijken altijd eerst naar wat functioneel gerealiseerd moet worden. Dat leggen we vast. Vervolgens verfijnen we stap voor stap de gewenste prestaties, totdat we in de latere ontwerpfasen uitkomen bij een specifiek product dat aan de prestaties voldoet. Voor ons is het belangrijk om in de ontwerpfasen van grof naar fijn te werken. Elke keer gaan we op zoek naar wat het beste past bij de behoefte en dynamiek van de specifieke ontwerpfase. Ontwerpen is een creatief proces. Het is logisch dat er niet direct aan het begin wordt gekozen voor een specifiek product. Om de informatie gedurende dit proces goed te borgen, is het van belang een koppeling te maken met het BIM-model. Door slimme koppelingen en een goede afstemming tussen ontwerp, specificaties en het geometrische model komt informatie gestuurd werken een stap dichterbij. Het zou daarbij helpen als ook de specificaties van fabrikanten zijn opgebouwd volgens dezelfde ‘van grof naar fijn’ gedachte. Vanuit de benodigde prestaties volgt dan uiteindelijk vanzelf een specifiek product.’’
De rol van AI
Ook AI maakt de vraag naar betrouwbare productinformatie urgenter, het kan helpen om informatie sneller te vinden, te vergelijken of te interpreteren. De uitkomst is echter alleen bruikbaar als de onderliggende broninformatie klopt. Wanneer productdata verouderd, onvolledig of ongestructureerd is, kan AI die zwakte juist vergroten. Voor ontwerpers en specificatiedeskundigen blijft controleerbare brondata dan ook nodig, en het liefst is deze vastgelegd in herkenbare structuren en standaarden.
Op de beste manier voldoen aan prestaties
Schneider Electric maakt gebruik van AI binnen zijn EcoStruxure-architectuur, die is opgebouwd uit drie duidelijke lagen. Onderaan bevindt zich de laag van connected products, waarbij de basale productinformatie – zoals opgenomen in een FPS – beschikbaar is via slimme, verbonden componenten. Daarboven ligt de laag van edge control/software, die de prestaties van deze producten continu monitort en uitleest. De derde laag bestaat uit apps, analytics & services, waarin geavanceerde AI de verzamelde data analyseert en inzicht geeft in wat er daadwerkelijk in een technische installatie gebeurt. “De software analyseert wat er aan de hand kan zijn, bijvoorbeeld bij ongewenste warmteontwikkeling in een installatie. Op basis van die inzichten kan je vervolgens gerichter sturen en optimaliseren. Deze technologie heeft zich al bewezen, maar we merken dat het voor veel partijen nog spannend is dit toe te passen in hun gebouw. Het zou daarom interessant zijn ook deze derde laag met analytics en AI expliciet mee te nemen bij het voorschrijven van prestaties en producten in een bestek. Op die manier kunnen we gebouwen beter laten voldoen aan de gewenste prestaties, of dat nu een specifiek BREEAM-certificaat is of een zero-emissiegebouw.”
Een kwalitatief hoogwaardig bouwwerk
Alle partijen in de keten, van architect tot bouwer en leverancier, willen minder ruis, minder dubbel werk en een betere aansluiting tussen uitvraag, productinformatie en toepassing. Ketenstandaard faciliteert dit door partijen met elkaar in contact te brengen en afspraken vast te leggen in standaarden. Waar architecten en specificatiedeskundigen behoefte hebben aan actuele, gedetailleerde en goed vergelijkbare productdata, hebben fabrikanten er behoefte aan in een vroeg stadium betrokken te raken bij een bouwproject om zo goed mogelijk te adviseren over de beste oplossing bij de gestelde prestatie eisen. Standaarden helpen bij het goed uitwisselen van alle data. En ontwikkelingen als KIS maken het mogelijk functionele oplossingen vanuit de fabrikant in een zo vroeg mogelijk stadium bij een bouwproject aan te bieden. Alles met als uiteindelijk doel een zo hoog mogelijke kwaliteit van het bouwwerk realiseren voor de opdrachtgever!